कपॅसिटरचे कार्य काय आहे?

डीसी सर्किटमध्ये, कपॅसिटर हा ओपन सर्किटच्या समतुल्य असतो. कपॅसिटर हा एक प्रकारचा घटक आहे जो विद्युत प्रभार साठवू शकतो आणि तो सर्वात जास्त वापरल्या जाणाऱ्या घटकांपैकी एक आहे.इलेक्ट्रॉनिक घटकयाची सुरुवात कपॅसिटरच्या रचनेपासून होते. सर्वात सोप्या कपॅसिटरमध्ये दोन्ही टोकांना ध्रुवीय पट्ट्या (पोलर प्लेट्स) आणि मध्यभागी एक विद्युतरोधक डायलेक्ट्रिक (हवेसह) असतो. जेव्हा त्याला ऊर्जा दिली जाते, तेव्हा पट्ट्या चार्ज होतात, ज्यामुळे व्होल्टेज (विभवांतर) निर्माण होते, परंतु मध्यभागी असलेल्या विद्युतरोधक पदार्थामुळे संपूर्ण कपॅसिटर विद्युतवाहक नसतो. तथापि, ही अट या पूर्व-अटीवर अवलंबून असते की कपॅसिटरचे क्रांतिक व्होल्टेज (ब्रेकडाउन व्होल्टेज) ओलांडले जाऊ नये. आपल्याला माहित आहे की, कोणताही पदार्थ सापेक्षतः विद्युतरोधक असतो. जेव्हा एखाद्या पदार्थावरील व्होल्टेज एका विशिष्ट मर्यादेपर्यंत वाढते, तेव्हा सर्व पदार्थ वीज वाहून नेऊ शकतात, ज्याला ब्रेकडाउन व्होल्टेज म्हणतात. कपॅसिटर याला अपवाद नाहीत. कपॅसिटर ब्रेकडाउन झाल्यावर, ते विद्युतरोधक राहत नाहीत. तथापि, मध्यम टप्प्यात, असे व्होल्टेज सर्किटमध्ये दिसत नाहीत, त्यामुळे ते सर्व ब्रेकडाउन व्होल्टेजच्या खाली काम करतात आणि त्यांना विद्युतरोधक मानले जाऊ शकते. तथापि, एसी सर्किटमध्ये, विद्युत प्रवाहाची दिशा वेळेनुसार बदलते. कपॅसिटर चार्ज आणि डिस्चार्ज होण्याच्या प्रक्रियेला वेळ लागतो. यावेळी, इलेक्ट्रोड्समध्ये बदलणारे विद्युत क्षेत्र तयार होते आणि हे विद्युत क्षेत्र वेळेनुसार बदलणारे कार्य आहे. वास्तविक पाहता, कपॅसिटर्समधून विद्युत प्रवाह विद्युत क्षेत्राच्या स्वरूपात जातो.

कपॅसिटरचे कार्य:

●जोडणी:कपलिंग सर्किटमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या कपॅसिटरला कपलिंग कपॅसिटर म्हणतात, जो रेझिस्टन्स-कॅपॅसिटन्स कपलिंग ॲम्प्लिफायर आणि इतर कपॅसिटिव्ह कपलिंग सर्किट्समध्ये मोठ्या प्रमाणावर वापरला जातो आणि डीसीला वेगळे करण्याचे व एसीला जाऊ देण्याचे कार्य करतो.

●फिल्टरिंग:फिल्टर सर्किट्समध्ये वापरल्या जाणाऱ्या कपॅसिटर्सना फिल्टर कपॅसिटर्स म्हणतात, जे पॉवर फिल्टर आणि विविध फिल्टर सर्किट्समध्ये वापरले जातात. फिल्टर कपॅसिटर्स एकूण सिग्नलमधून एका विशिष्ट फ्रिक्वेन्सी बँडमधील सिग्नल काढून टाकतात.

●विलगन:डिकपलिंग सर्किट्समध्ये वापरल्या जाणाऱ्या कपॅसिटर्सना डिकपलिंग कपॅसिटर्स म्हणतात, जे मल्टीस्टेज अॅम्प्लिफायर्सच्या डीसी व्होल्टेज सप्लाय सर्किट्समध्ये वापरले जातात. डिकपलिंग कपॅसिटर्स प्रत्येक स्टेज अॅम्प्लिफायरमधील हानिकारक कमी-फ्रिक्वेन्सी क्रॉस-कनेक्शन्स काढून टाकतात.

●उच्च वारंवारतेच्या कंपनांचे निर्मूलन:उच्च वारंवारता कंपन निर्मूलन सर्किटमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या कपॅसिटरला उच्च वारंवारता कंपन निर्मूलन कपॅसिटर म्हणतात. ऑडिओ निगेटिव्ह फीडबॅक अॅम्प्लिफायरमध्ये, उद्भवू शकणारे उच्च वारंवारतेचे स्व-उत्तेजन (self-excitation) दूर करण्यासाठी, अॅम्प्लिफायरमध्ये उद्भवू शकणारा उच्च वारंवारतेचा कर्कश आवाज (howling) नाहीसा करण्याकरिता या कपॅसिटर सर्किटचा वापर केला जातो.

●अनुनाद:एलसी अनुनाद परिपथांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या कपॅसिटर्सना अनुनाद कपॅसिटर्स म्हणतात, जे एलसी समांतर आणि एकसर अनुनाद परिपथांमध्ये आवश्यक असतात.

●बायपास:बायपास सर्किटमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या कपॅसिटरला बायपास कपॅसिटर म्हणतात. जर सर्किटमधील सिग्नलमधून एका विशिष्ट फ्रिक्वेन्सी बँडमधील सिग्नल काढून टाकायचा असेल, तर बायपास कपॅसिटर सर्किटचा वापर केला जाऊ शकतो. काढून टाकल्या जाणाऱ्या सिग्नलच्या फ्रिक्वेन्सीनुसार, फुल फ्रिक्वेन्सी डोमेन (सर्व एसी सिग्नल) बायपास कपॅसिटर सर्किट आणि हाय फ्रिक्वेन्सी बायपास कपॅसिटर सर्किट असे प्रकार आहेत.

●निष्प्रभीकरण:न्यूट्रलायझेशन सर्किट्समध्ये वापरल्या जाणाऱ्या कपॅसिटर्सना न्यूट्रलायझेशन कपॅसिटर्स म्हणतात. रेडिओ हाय फ्रिक्वेन्सी आणि इंटरमीडिएट फ्रिक्वेन्सी अॅम्प्लिफायर्स तसेच टेलिव्हिजन हाय फ्रिक्वेन्सी अॅम्प्लिफायर्समध्ये, सेल्फ-एक्साइटेशन टाळण्यासाठी या न्यूट्रलायझेशन कपॅसिटर सर्किटचा वापर केला जातो.

●वेळ:टायमिंग सर्किटमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या कपॅसिटरना टायमिंग कपॅसिटर म्हणतात. ज्या सर्किटमध्ये कपॅसिटर चार्ज आणि डिस्चार्ज करून वेळ नियंत्रित करायची असते, तिथे टायमिंग कपॅसिटर सर्किटचा वापर केला जातो आणि कपॅसिटर टाइम कॉन्स्टंट नियंत्रित करण्याची भूमिका बजावतात.

●एकीकरण:इंटिग्रेशन सर्किट्समध्ये वापरल्या जाणाऱ्या कपॅसिटर्सना इंटिग्रेशन कपॅसिटर्स म्हणतात. विद्युत विभव क्षेत्र स्कॅनिंगच्या सिंक्रोनस सेपरेशन सर्किटमध्ये, या इंटिग्रल कपॅसिटर सर्किटचा वापर करून फील्ड कंपाऊंड सिंक्रोनस सिग्नलमधून फील्ड सिंक्रोनस सिग्नल वेगळा काढता येतो.

●फरक:डिफरेंशियल सर्किट्समध्ये वापरल्या जाणाऱ्या कपॅसिटर्सना डिफरेंशियल कपॅसिटर्स म्हणतात. फ्लिप-फ्लॉप सर्किटमध्ये स्पाइक ट्रिगर सिग्नल मिळवण्यासाठी, विविध सिग्नल्समधून (मुख्यतः रेक्टँग्युलर पल्स) स्पाइक पल्स ट्रिगर सिग्नल मिळवण्यासाठी डिफरेंशियल कपॅसिटर सर्किटचा वापर केला जातो.

●मोबदला:कॉम्पेन्सेशन सर्किटमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या कपॅसिटरला कॉम्पेन्सेशन कपॅसिटर म्हणतात. कार्ड होल्डरच्या बेस कॉम्पेन्सेशन सर्किटमध्ये, प्लेबॅक सिग्नलमधील कमी-फ्रिक्वेन्सी सिग्नल सुधारण्यासाठी या कमी-फ्रिक्वेन्सी कॉम्पेन्सेशन कपॅसिटर सर्किटचा वापर केला जातो. याव्यतिरिक्त, एक उच्च-फ्रिक्वेन्सी कॉम्पेन्सेशन कपॅसिटर सर्किट देखील असते.

●बूटस्ट्रॅप:बूटस्ट्रॅप सर्किटमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या कपॅसिटरला बूटस्ट्रॅप कपॅसिटर म्हणतात, जो सामान्यतः OTL पॉवर अॅम्प्लिफायरच्या आउटपुट स्टेज सर्किटमध्ये पॉझिटिव्ह फीडबॅकद्वारे सिग्नलच्या पॉझिटिव्ह हाफ-सायकल अॅम्प्लिट्यूड वाढवण्यासाठी वापरला जातो.

●वारंवारता विभाजन:फ्रिक्वेन्सी डिव्हिजन सर्किटमधील कपॅसिटरला फ्रिक्वेन्सी डिव्हिजन कपॅसिटर म्हणतात. साउंड बॉक्सच्या लाउडस्पीकर फ्रिक्वेन्सी डिव्हिजन सर्किटमध्ये, फ्रिक्वेन्सी डिव्हिजन कपॅसिटर सर्किटचा उपयोग हाय-फ्रिक्वेन्सी लाउडस्पीकरला हाय-फ्रिक्वेन्सी बँडमध्ये, मीडियम-फ्रिक्वेन्सी लाउडस्पीकरला मीडियम-फ्रिक्वेन्सी बँडमध्ये आणि लो-फ्रिक्वेन्सी लाउडस्पीकरला लो-फ्रिक्वेन्सी बँडमध्ये कार्यरत करण्यासाठी केला जातो.

●भार धारकता:याचा अर्थ क्वार्ट्झ क्रिस्टल रेझोनेटरसह लोडची अनुनाद वारंवारता निश्चित करणारी प्रभावी बाह्य धारकता होय. लोड कपॅसिटरसाठी सामान्य मानक मूल्ये 16pF, 20pF, 30pF, 50pF आणि 100pF आहेत. लोड कपॅसिटन्स विशिष्ट परिस्थितीनुसार समायोजित केला जाऊ शकतो आणि तो समायोजित करून रेझोनेटरची कार्य वारंवारता नाममात्र मूल्यावर आणली जाऊ शकते.

सध्या, फिल्म कपॅसिटर उद्योग स्थिर विकासाच्या टप्प्यात प्रवेश करत आहे.
जलद वाढीच्या काळात, उद्योगाची नवी आणि जुनी गतिज ऊर्जा...
संक्रमण अवस्था.